Jak prawidłowo rozszerzać dietę wcześniakom?

wcześniaki
Podziel się

Odpowiedzi na pytanie jak prawidłowo rozszerzać dietę wcześniakom poszukuje prawdopodobnie każdy rodzic przedwcześnie urodzonego dziecka. Czy są rzeczy, na które należy zwrócić uwagę wybierając pierwsze nowe pokarmy inne niż mleko?

W poprzednim artykule było o tym, kiedy rozpocząć rozszerzanie diety wcześniakom. W tym przeczytasz, jak rozszerzać dietę prawidłowo.

Otóż ważną zasadą rozszerzania diety jest podawanie niemowlętom, szczególnie tym przedwcześnie urodzonym, odpowiednich produktów. Proces odżywiania organizmu spełnią: produkty domowe, produkty gęste odżywczo, produkty bogate w żelazo, produkty różnorodne (smak, konsystencja), pokarmy bez soli i cukru oraz bez unikania alergenów.

Gęstość odżywcza 

Ostatnio coraz częściej mówi się o tym, jak ważne jest by posiłki wprowadzane jako rozszerzanie diety niemowląt były gęste odżywczo. Szczególnie w przypadku wcześniaków i niemowląt urodzonych o czasie, ale o niskiej wadze i bardzo małych przyrostach.

Posiłek gęsty odżywczo to taki, który nawet w niewielkiej objętości zawiera dużo składników odżywczych. Takie produkty są kaloryczne, bogate w białko, witaminy i składniki mineralne. 

Podczas rozszerzania diety wcześniakom najbardziej zależy nam na tym, aby posiłki bogate były w żelazo, ponieważ wcześniaki są w grupie ryzyka anemii. Inne składniki odżywcze (białko, zdrowe tłuszcze, witaminy i składniki mineralne) również są istotne w diecie niemowląt, dlatego należy tak komponować posiłki i cały jadłospis, aby dostarczyć dziecku wszystkie te składniki. Posiłki gęste odżywczo dostarczają wszystkich niezbędnych substancji odżywczych już w niewielkiej objętości.

Przykłady produktów gęstych odżywczo: 

  • zmielone orzechy i ziarna (pestki dyni, nasiona), 
  • suszone owoce, 
  • tłuszcze, 
  • mięso i ryby, 
  • rośliny strączkowe, 
  • owoce i warzywa (awokado, banan, batat, mango), 
  • mleczko kokosowe, 
  • pełnotłusty nabiał (jednocześnie bogate w żelazo).

Dietetyczka i psycholożka Zuzanna Wędołowska (Antecka), autorka pozytywnego bloga o żywieniu dzieci szpinakrobibleee.pl, pokazała różnice w objętości przykładowych pokarmów i zawartości kalorii: 

  • porcja bezmlecznej kaszki na wodzie (200 g) + 3 łyżki musu owocowego ze słoiczka (30 g) to razem 75 kcal+15 kcal = 90 kcal/230g, co daje 43,5 kcal/100g;
  • owsianka na wodzie (150g) + 1 łyżeczka masła + ½ jabłka startego na tarce + suszona morela (80kcal+45kcal+35kcal+30kcal=190 kcal/235g, co daje 80,8 kcal/100g.

Różnice między przykładami są znaczące, dlatego przy wprowadzaniu nowych pokarmów do diety niemowląt bardzo istotna jest jakość produktów pod względem odżywczym.

Różnorodność 

Podobnie jak dorośli, dzieci nie lubią nudy. Nie lubią jej też na talerzu. Wcześniaki, pod tym względem, nie różnią się od dzieci urodzonych o czasie. Dzieci nie muszą jeść mdłych i nudnych posiłków. Wyraźne smaki są wręcz pożądane, ponieważ dostarczają dzieciom więcej zabawy podczas jedzenia. Potrawy można doprawiać różnymi przyprawami. Jedyne czego należy się wystrzegać to cukier i sól. 

Różnorodność na talerzu daje nie tylko frajdę dzieciom, ale też większą gwarancję na dostarczenie odpowiednich składników odżywczych i doznania sensoryczne. Ponadto kształtuje zdrowe nawyki żywieniowe oraz poprawia zdolności motoryczne (jedzenie różnych potraw wymaga różnych umiejętności). 

Staraj się podawać dziecku produkty z różnych grup produktów. Mieszaj smaki, kolory, konsystencje. Oczywiście wszystko musi być dostosowane do wieku i umiejętności dziecka.

Cukier i sól 

Unikaj cukru i soli! U wcześniaków jest to niezwykle istotne. Dzieci te już z racji samego porodu przedwczesnego, mają zwiększone ryzyko insulinoopornosci i nadciśnienia, a podawanie cukru i soli tylko to ryzyko podnosi. 

Alergeny

Istnieje powszechna opinia, że wcześniaki są bardziej narażone na alergie, w porównaniu do dzieci urodzonych o czasie. Jednak badania nie są jednoznaczne w tym zakresie. Dlatego też, przyjmuje się stanowisko, że dzieci urodzone przedwcześnie mają takie samo ryzyko wystąpienia alergii co dzieci urodzone o czasie. Potencjalne alergeny należy więc wprowadzać wcześniakom podobnie jak dzieciom donoszonym i nie stosować diety eliminacyjnej na zapas. 

W przypadku zdiagnozowanej alergii u rodziców może być bezpieczniej wprowadzać kolejne produkty pojedynczo, najlepiej rano lub w południe. Łatwiej będzie zauważyć potencjalną reakcję alergiczną u dziecka. Bardzo ważną kwestią jest też termin wprowadzania alergenów. Nie ma przesłanek naukowych ku temu, aby odwlekanie podania produktów potencjalnie alergizujących miało jakikolwiek wpływ na wystąpienie alergii u dziecka. Co więcej – opóźnienie może zwiększyć ryzyko wystąpienia alergii u dziecka, zamiast przed nią chronić. Dobrze jest również mieć na uwadze, że alergia może pojawić się na wszystkie produkty (w tym np. marchewka czy ziemniak), a nie tylko na powszechnie uznane za alergizujące. O alergiach pokarmowych u niemowląt pisałyśmy również w tym artykule.

Suplementacja żelaza u wcześniaków

Wszystkie wcześniaki znajdują się w grupie ryzyka niedokrwistości, dlatego zaleca się, aby suplementować im żelazo. Jest to bardzo istotna kwestia, dlatego zachęcamy do przeczytania osobnego artykułu na ten temat. 

Podsumowanie

Proces rozszerzania diety dzieciom przedwcześnie urodzonym odbywa się na tych samych zasadach, co w przypadku dzieci urodzonych o czasie. Kolejność i ilość wprowadzania produktów jest dowolna, nie wolno zmuszać niemowląt do jedzenia. Dobrze jest pozwolić dziecku zaprzyjaźnić się z jedzeniem, poznać stopniowo nowe smaki i konsystencje. 

To, co odróżnia rozszerzanie diety w tych dwóch grupach to fakt, że niektóre dzieci przedwcześnie urodzone miewają dolegliwości zdrowotne, które niekiedy utrudniają proces. Rodzice wcześniaków mogą potrzebować więcej cierpliwości, wyrozumiałości, ale też spostrzegawczości. 

Milena Żebrowska – inżynier żywienia człowieka i oceny żywności.

Źródła:
  1. Patel P., Bhatia J.: Wprowadzanie posiłków uzupełniających u wcześniaków. Znaczenie rozszerzania diety niemowląt. The Nest, 39, 2016.
  2. Standardy Opieki Medycznej w Polsce. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego. Wydanie II (2017) zaktualizowane i uzupełnione
  3. Domellöf M., Braegger C., Campoy C.T. i wsp.; ESPGHAN Committee on Nutrition. Iron requirements of infants and toddlers. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2014; 58 (1): 119 129.
  4. “Introducing solid foods to preterm infants in developed countries”, D J Palmer, M Makrides, Ann Nutr Metab. 2012;60 Suppl 2:31-8. doi: 10.1159/000335336. Epub 2012 Apr 30. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/https://www.karger.com/
  5. “An evidence based guide to weaning preterm infants”, Caroline King, DOI: https://doi.org/, https://www.paediatricsandchildhealthjournal.co.uk/
  6. “Early Introduction of Complementary Foods in Preterm Infants, raid, Susan; Harvey, Elizabeth M.; Bernstein, Jenny; Matoba, Nana, Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition: June 2015 – Volume 60 – Issue 6 – p 811-818 doi: 10.1097/MPG.0000000000000695 https://journals.lww.com/https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
  7. “Complementary feeding in preterm infants”, Nicholas D Embleton, Mary Fewtrell, Open AccessPublished:May, 2017DOI: https://doi.org/, https://www.thelancet.com/
  8. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z archiwum Fundacji Mlekiem Mamy.
Podziel się

Fundacja "Mlekiem Mamy" wspiera w karmieniu naturalnym. Jeżeli karmienie piersią okazuje się niemożliwe, pokazujemy, że można karmić piersią inaczej (KPI), tj. odciągniętym mlekiem i podawać je w inny sposób. Edukujemy w zakresie tzw. świadomego rodzicielstwa i zdrowego stylu życia już od pierwszych chwil dziecka.