Sok, nektar czy napój?

Obecnie rynek spożywczy jest niezwykle bogaty w produkty do picia. Producenci dbają o to, aby każdy z produktów kusił ciekawym opakowaniem, zawartymi na nim oświadczeniami, ceną i nie tylko. Jednak w dzisiejszych czasach świadomość konsumentów rośnie i coraz częściej sięgają oni po produkty wyższej jakości. Jak więc kupić zdrowy produkt do picia o wysokiej wartości żywieniowej? Jak wybrać produkt do picia dla naszych dzieci? Na te i inne pytania odpowiemy w poniższym artykule.

Sok

Sok zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/12/WE z dnia 19 kwietnia 2012 odnosząca się do soków owocowych oraz Rozporządzeniem Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 8 lutego 2013 r. to produkt, który otrzymano z jednego lub też większej ilości gatunków owoców. Surowiec użyty do produkcji soku musi być zdrowy, dojrzały, świeży lub schłodzony. Posiada właściwości organoleptyczne (tj. barwa, smak, zapach) charakterystyczne dla danego soku owocowego.

Podział soków

ze względu na rodzaj użytego surowca:
  • owocowe,
  • warzywne,
  • owocowo-warzywne;
ze względu na rodzaj półproduktu:
  • bezpośrednio wyciśnięte,
  • odtworzone z soku zagęszczonego;
ze względu na obróbkę termiczną:
  • niepasteryzowane (jednodniowe),
  • pasteryzowane;
ze względu na wygląd i konsystencję:
  • klarowne,
  • naturalnie mętne,
  • przecierowe.

Dodatki do soków

Do soku można dodać: miazgę i komórki owoców, które wcześniej zostały oddzielone od soku, witaminy.

Do soków warzywnych dozwolone jest dodawanie też: cukru, miodu, ziół oraz kwasu cytrynowego.

Zakazane jest dodawanie do soku: barwników, konserwantów, słodzików oraz aromatów innych niż uzyskanych w procesie zagęszczania. Od 2011 zakazane jest dodawanie do soków jakichkolwiek cukrów lub innych substancji słodzących.

Nektar

Nektary to produkty mniej bogate w surowiec owocowy. Zgodnie z prawem unijnym, nektar musi zawierać minimum 25% soku czy przecieru owocowego lub też warzywnego. Pozostałą część stanowi woda. Nektar, w przeciwieństwie do soków, może mieć mieć bardziej rozbudowany skład. Sok, do którego dodano miód czy cukier staje się nektarem.

Dodatki

Do nektaru można dodać te same substancje, które dodaje się do soków, a ponadto: cukier, miód, kwas cytrynowy.

Zakazane jest, natomiast, wprowadzanie do nektarów barwników i konserwantów.

Bezalkoholowe napoje owocowe

Jest to cała grupa różnych produktów do picia, w których nie określono limitu co do zawartości procentowej wsadu owocowego. Są więc produkty tego typu na rynku, w których owoce stanowią 3-5% a czasem nawet mniej. Spotkać można też produkty bardziej wartościowe, do których dodano nawet 20% surowca owocowego.

Dodatki

Do napojów, niestety możliwe jest dodanie barwników czy konserwantów.

Jeśli decydujesz się na zakup napoju owocowego, koniecznie sprawdź etykietę i wybieraj takie, do których nie wzbogacono sztucznymi dodatkami.

Co najlepiej pić?

Pierwszą i najważniejszą informacją dotyczącą soków jest to, że nie są one napojem, a posiłkiem. Tak, soków się nie pije, soki się je. Brzmi to, co prawda śmiesznie, ale w rozumieniu dietetycznym, szklanka soku traktowana jest jako porcja owoców lub warzyw. Napojem w rozumieniu dietetycznym jest woda. Woda jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Każdy inny produkt do picia (np. herbata, kawa, bezalkoholowe napoje, napoje gazowane) nawadniają słabiej. Co więcej, mocno słodzone napoje mogą wykazywać wręcz efekt odwadniania organizmu, czyli działają odwrotnie niż powinny. Pamiętajmy więc, że to woda jest idealnym nawodnieniem, wszystko inne powinno się traktować jako okazjonalne urozmaicenie jadłospisu.

Warto też zwrócić uwagę na wody smakowe. Wydawać się może, że to dobry sposób na gaszenie pragnienia, jednak produkty te również zawierają cukier.

Jeśli ty lub twoje dziecko nie lubicie pić czystej wody, może warto spróbować pić niesłodzone kompoty, czy lemoniady owocowe? Lemoniadę można przygotować nie tylko z cytryny. Soki w diecie nie powinny stanowić więcej niż jednej porcji owoców dziennie u dzieci. Więcej na ten temat przeczytacie tutaj.

Przy okazji warto wspomnieć również o napojach izotonicznych, które, podobnie jak woda, doskonale nawadniają. Niektóre też są wzbogacane w różne witaminy. Jednak są one przeznaczone dla sportowców. Skład tych napojów dostosowany jest do potrzeb osób wykonujących intensywny wysiłek fizyczny. Nie wolno podawać ich dzieciom. Dodatki witamin czy innych składników tych produktów, może doprowadzić do hiperwitaminoz (nadmierne spożycie), które mogą być bardziej niebezpieczne niż niedobór tych samych witamin w diecie.

Podsumowanie

Soki to produkt pochodzący niemal wyłącznie z surowców owocowych lub warzywnych. Nektary są bardziej rozwodnioną wersją soku, a bezalkoholowe napoje to produkty, które zwykle nie mają wiele wspólnego z sokami. Oczywiście, wybierając spośród tych trzech grup, najlepsze będą soki, szczególnie soki świeżo wyciskane. Jednak pamiętajmy, że sok to porcja owoców. Nie należy pić soku zamiast wody. Dzieci nie powinny pić soku przed ukończeniem pierwszego roku życia. Jeśli zdecydujesz się podawać dziecku sok po pierwszych urodzinach, nie przekraczaj dopuszczalnej dziennej porcji.

Milena Żebrowska – inżynier żywienia człowieka i oceny żywności.

Źródła:

  1. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/12/WE z dnia 19 kwietnia 2012 odnosząca się do soków owocowych i niektórych produktów związanych ze spożyciem przez ludzi.
  2. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lutego 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej soków i nektarów owocowych
  3. “Sok, nektar, napój”, Krajowa Unia Producentów Soków, www.kups.org.pl
  4. Obrazek wyróżniający: zdjęcie z pixabay.com.